Otomasyon dergisi, Türkiye'nin otomasyon konusundaki ilk ve en köklü dergisidir. 1992 yılında “Türkiye’de Otomasyonsuz Fabrika Kalmasın” sloganıyla yola çıkan dergi, Türkiye endüstrisinin otomasyon konusunda bilgilendirilmesini kendisine misyon edinmiştir. Dünyadaki ve Türkiye'deki gelişmeleri anında okuruna iletmeyi; otomasyon alanında yapılacak yatırımların, doğru ve kârlı olabilmesi için yol gösterici bir rol oynamayı amaçlamıştır.

PLM: DEĞİŞİKLİK (DEĞİŞİM) VE KONFİGÜRASYON YÖNETİMİ

EGE ÜNİVERSİTESİ

PROF.DR.SEMIH ÖTLEŞa,b, FUNDA DENIZa,c

a EGE ÜNIVERSITESI, FEN BILIMLERIENSTITÜSÜ, ÜRÜN YAŞAM DÖNGÜSÜ YÖNETIMIANABILIM DALI

b EGE ÜNIVERSITESI, ÜRÜN YAŞAM DÖNGÜSÜ YÖNETIMI(PLM) MÜKEMMELIYET MERKEZI

c CTS MAKINA

 

ÖZET

Günümüz işletmeleri devamlı inovasyonlar, global işbirlikleri ve karmaşık risk yönetimlerinden doğan çeşitli zorluklarla yüzleşmektedir. Değişiklik ve Konfigürasyon Yönetimi bu nedenle son on yıl içerisinde oldukça zor ve karmaşık bir hal almış ve sektör bazlı olarak pek çok farklı ihtiyaç ön plana çıkmıştır.

Lider firmalar; daha hızlı, daha kaliteli ürünler ortaya koyabilmek ve yenilikçi anlayışı sürekli kılabilmek adına, organizasyonun ilgili tüm birimlerini etkin bir şekilde Değişiklik ve Konfigürasyon süreçlerine dahil ederek, üretimde verimliliği ve karlılığı en üst düzeye çıkarabilmeyi başarmışlardır.

Günümüzün ileri düzey teknolojilerinden biri kabul edilebilecek Süreç Yönetimi (PLM) yazılımları sayesinde, kalıcı çözümler sağlanmaya başlanılmıştır. Bu çalışmada değişiklik -konfigürasyon yönetimi ve PLM entegrasyonu ile ilgili literatür tarama yönteminden yararlanılmıştır.

Öncelikle firmalarda değişiklik ve konfigürasyon yönetimi uygulamaları genel hatlarıyla analiz edilmiş; daha sonra PLM yazılımları ile değişiklik ve konfigürasyon yönetiminin mevcut duruma göre nasıl değiştiği belirtilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Değişiklik Yönetimi, Süreç Yönetimi, Konfigürasyon Yönetimi, PLM –Değişiklik –Konfigürasyon Yönetimi

1-GİRİŞ

Değişiklik (Değişim) ve Konfigürasyon yönetimi (CCM), üretim süreçlerinde sık sık engel teşkil eden, ciddi ve karmaşık bir konudur. Bu nedenle çoğu zaman firmalar, Değişiklik ve Konfigürasyon Yönetimi ihtiyacını birden fazla yazılım kullanarak çözmeye çalışırlar.

Lider firmalar; daha hızlı, daha kaliteli ürünler ortaya koyabilmek ve yenilikçi anlayışı sürekli kılabilmek adına, organizasyonun ilgili tüm birimlerini etkin bir şekilde Değişiklik ve Konfigürasyon süreçlerine dahil ederek, üretimde verimliliği ve karlılığı en üst düzeye çıkarabilmeyi başarmışlardır.

Değişiklik ve Konfigürasyon Yönetimi neden son on yıl içerisinde oldukça zor ve karmaşık bir hal almış ve sektör bazlı olarak pek çok farklı ihtiyaç ön plana çıkmıştır.

90’ların başlarında PLM yani ürün yaşam döngüsü yönetiminin tanımı için yaygın olarak kabul edilen görüş, ERP’nin finans, insan kaynakları, üretim ve stok yönetimini bütünleştirdiği gibi, ürün veri yönetimi, bilgisayar-destekli üretim ve mühendislik ile mekanik bilgisayar-destekli tasarım konularını bütünleştiren fonksiyonel tasarım ve üretim teknolojilerinin birleşimi olduğunu yönündeydi. Ancak geçtiğimiz 20 yılda, bu bakış açısı hükmünü fazlasıyla yitirdi ve büyük ölçüde tartışılır bir hale geldi.

PLM ürün-merkezli organizasyonların, ürün kompleksliği ve küreselleşme gibi ürün geliştirme yaşam döngüsü zorluklarıyla mücadele ederken alt-seviye hedeflerine ulaşmalarına olanak vermektedir. PLM ürün-merkezli organizasyonların, ürün kompleksliği ve küreselleşme gibi ürün geliştirme yaşam döngüsü zorluklarıyla mücadele ederken alt-seviye hedeflerine ulaşmalarına imkan sağlamaktadır.

Ürün geliştirme süreçlerinde değişimin kaçınılmaz olduğunu düşünüyorsak, değişimi yönetmenin de büyük bir gereklilik olduğunu kabul etmeliyiz. Bir ürün yaşam döngüsü yönetimi çözümünde “Değişim ve Konfigürasyon Yönetimi”nden beklenen, Ürün Ağaçlarında yapılan güncellemelerin tüm tasarım, üretim, hizmet ve destek ekiplerine bilgilendirme olarak anında iletilmesini ve sistematik olarak yönetilen ve zamana göre değişimleri takip edilen ürün konfigürasyonlarının otomatik olarak güncellenmesini sağlayacak iyi-tanımlanmış süreçlere sahip olmasıdır. Bu süreçler, PLM çözümünün merkezinde yer alan yeteneklerinden biridir ve hata tekrarlarının azaltılmasına, mühendislik, üretim ve servis Ürün Ağaçlarının senkronize çalışabilmesine, farklı mühendislik birimlerine ait içeriklerin koordine edilebilmesine ve daha gelişmiş karar-verme süreçlerine imkan sağlamaktadır.

2- DEĞİŞİKLİK VE KONFİGÜRASYON YÖNETİMİ

Mevcut olan veya tasarlanan bir ürünün, teknik dokümanlarda tanımlanan ve daha sonra ulaşılması amaçlanan fonksiyonel ve fiziksel karakteristiğidir.

Ürün veya sistemin ömür devri (yaşam döngüsü) boyunca hem fiziksel hem de fonksiyonel konfigürasyonunun izlenmesi ve kontrol edilmesi sürecidir. Müşteriye teslim edilen ürünün sözleşmede belirtilen çizim ve şartnamelerdeki fonksiyonel ve fiziksel özelliklere sahip olduğunu garanti etmek, fiziksel konfigürasyonu ürünün tekrar üretilmesine imkan sağlayacak, beklenmedik operasyon, tamir- bakım ve değiştirme ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir detaya kadar dokümante edildiğinden emin olmaktır.

Müşteri isteklerinin belirlenmesi, Ürün yapısı ve konfigürasyon birimlerinin belirlenmesi, Konfigürasyon birimlerinin dokümante edilmesi, Konfigürasyon birimlerinin numaralandırılması, Konfigürasyon anahatlarının oluşturulması faaliyetlerini kapsamaktadır.

Konfigürasyon Dokümantasyonu: konfigürasyona tabi parçaların fonksiyonel ve fiziksel karakteristiklerini tam olarak tanımlamak için ihtiyaç duyulan, resmi olarak onaylanmış ve dağıtımı yapılmış teknik dokümanları içermektedir. Bu dokümanlar; ürün, proses ve malzeme şartnameleri, teknik resimler, ilgili parça listeleri, akış şemaları ve teknik el kitaplarıdır. Konfigürasyon anahat dokümanlarının oluşturulmasından sonra konfigürasyona tabi parçaya ilişkin değişikliklerin teklif edilmesi, değerlendirilmesi, koordinasyonu ve onaylanması için gerçekleştirilen sistematik işlemler bütünüdür. Konfigürasyon Kontrol Kurulu (Configuration Control Board) kurulur.

Konfigürasyon değişiklikleri mühendislik değişiklikleri, sapma ve feragatler olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Mühendislik Değişiklik Teklifi Formu- MDT Formu ile yapılır. Sınıf-I ve Sınıf-II olmak üzere ikiye ayrılan mühendislik değişiklikleri, konfigürasyona tabi parçanın veya anahat dokümanının, oluşturulduktan sonra değiştirilmesidir.

Sınıf-I değişiklikler, ürünün şekil, uyum ve işlevinde değişikliğe yol açan ve değiştirilebilirlik ile lojistik desteği etkileyen değişikliklerdir. Sınıf-II değişiklikler, Sözleşmeyi ve spesifikasyonları etkilemeyen ve Sınıf-I kapsamına girmeyen değişikliklerdir.

Sapma (Deviation) : Sapma, konfigürasyona tabi parçanın üretimden önce, spesifikasyonlarda belirlenmiş olan performans veya tasarım isteklerinden, çizimlerden veya diğer dokümanlardan farklılığına belli sayıda veya belli bir süre için verilen izindir. Sapma ve mühendislik değişiklikleri arasındaki en temel fark; onaylanmış bir mühendislik değişikliğinin, ilgili birimi tanımlayan dokümanlarda revizyonu gerekli kılması; sapmaların, mevcut şartname veya çizimlerde herhangi bir değişikliğe neden olmaması ve anahat dokümanlarını etkilememesidir.

Sapma/Feragat İstek Formu (Request for Deviation/Waiver – RFD/RFW) kullanılır. [MIL-HDBK-61B DoD Military Handbook Configuration Management Guidance]

Konfigürasyona tabi parçanın, konfigürasyon yönetim personeli tarafından ilgili konfigürasyon dokümanlarına uygunluk bakımından resmi olarak kontrol edilmesi, Hem ürün çizim ve şartnamelerinin talep edilene uygunluğunun ve üretim işlemlerinin bu dokümanlara göre devam edeceğinin teyit edilmesi, Üretilen ürünün istenilen performans değerlerini sağladığının kanıtlanması anlamına gelmektedir.

Konfigürasyon denetimleri, fonksiyonel konfigürasyon denetimi ve fiziksel konfigürasyon denetimi olmak üzere iki çeşittir.

Fonksiyonel konfigürasyon denetimi, konfigürasyona tabi parçanın kabulünden önce, konfigürasyon dokümantasyonunda belirtilmiş olan fonksiyonel ve performans özelliklerine ulaşıldığının kontrolü ve doğrulanması amacıyla, test verilerinin ve kayıtlarının incelenmesidir.

Bu denetim seri üretim için onay verilecek konfigürasyonu temsil eden prototip üzerinde, prototipin olmadığı durumlarda ise üretilen ilk parça üzerinde yapılmalıdır. Fiziksel konfigürasyon denetimi, imal edilmiş konfigürasyona tabi bir parçanın imalat konfigürasyonunun, tasarım dokümanlarına göre uygunluğunun denetlenmesidir. Fonksiyonel konfigürasyon denetiminin başarıyla tamamlanmasının ardından üretimin ilk parçası üzerinde uygulanan bu denetim, ürünle ilgili teknik resim, şartname, test gereksinimleri ve diğer teknik veriler ile tasarım dokümanları, el kitabı ve listelerin detaylı denetimini içermektedir. Prototip kafile üretimi sırasında üretim dokümanlarında yer alan muayene ve test gereksinimlerinin konfigürasyon dokümanlarına uygunluğunun değerlendirilmesi ve seri üretim sırasında bu üretim dokümanlarının kullanılacağından emin olunmasının sağlanmasıdır. [MIL-STD-3046 Department of Defense Interim Standard Practice Configuration Management]

Konfigürasyon Yönetimi, artan müşteri isteklerini en kısa zamanda, tam ve doğru olarak yerine getirebilmek için ürünü gerçekleştirme süreci içinde kaynakların planlanmasını, zamanlamayı ve maliyeti yönetir. Proje Yönetimine destek sağlayan ve ürünün bütün yaşam döngüsü boyunca gelişimini ve bütünlüğünü yöneten; hem yönetsel bir disiplin, hem de bir süreçtir. Konfigürasyon Yönetimi, özellikle ürün üretiminde PDM (Product Data Management), ERP (Enterprise Resource Planning), Müşteri İletişim Sistemleri ve Bakım Sistemleri gibi sistemlerle tümleştirilmesi, başarıyı istenilen noktaya çıkarmaktadır. İlk Konfigürasyon Yönetimi uygulamaları, savunma ve uzay sektöründe görülmüş daha sonra bütün sektörlere yayılmıştır. ISO 100007 Pera 3.1’e göre konfigürasyon bir ürünün fiziksel ve fonksiyonel tanımlamasıdır.

Konfigürasyon Yönetimi, ürünün yaşam döngüsü boyunca hem fiziksel hem de fonksiyonel konfigürasyonunun izlenmesi ve kontrol edilmesi olarak anlaşılmalıdır. Konfigürasyon Yönetimi, kalite yönetimi altındaki bütün öğeleri geliştirme, üretim ve destek yaşam sürecine tekniksel ve yönetsel yön uygulayan bir yönetim disiplinidir. Konfigürasyon Yönetimi, eforun tekrarını önler ve planlanan, yürüyen etkinliklerimizi kontrol altında tutar ve gerektiğinde Proje Yönetimine tam ve doğru bilgiyi verir. Konfigürasyon Yönetimi, ürün ile ilgili bütün veri ve değişikliklerini kaydettiği için ürünün yeniden yapılanması sürecini minimuma indirir.

3- DEĞİŞİM YÖNETİMİ VE KONFİGÜRASYON YÖNETİMİ- ÇÖZÜLMESİ GEREKEN ZORLUKLAR

1. Ürün Konfigürasyonlarını Yönetmek Zorluk: Ürün konfigürasyonlarını ve zamana bağlı olarak değişimlerini, doğru şekilde oluşturma, anlama ve takip etme eksikliği

2. Esnek ve Güvenilir bir Değişiklik Süreci Oluşturabilmek Zorluk: Hızlı ve hassas şekilde tasarım değişimlerine ayak uydurabilecek; esnek ve güvenirlik bir değişiklik süreci oluşturmanın zorluğu

3. Farklı Disiplinler Arası Değişiklik ve Konfigürasyon Yönetimi Zorluk: Etkisiz ve verimsiz değişiklik kontrol süreçleri, tasarım değişikliklerinin senkronizasyonunda yaşanan zorluklar

4. Tüm Katılımcıların Değişiklik Süreçlerine Dahil Olabilmesi Zorluk: Çok değerli tasarım verilerini (fikri mülkiyet – intellectual property (IP)) korurken, tüm katılımcıları, taşeron ve ortakları değişiklik süreçlerine entegre etmenin zorluğu

5. Yapılan Değişikliklerin Mühendislik ve Üretim Arasında Koordinasyonu Zorluk: Mühendislik ve Ürerim birimlerini, tek ve eş zamanlı kullanan bir değişim sürecinde bir araya getirmenin zorluğu

Bu bilgiler ışığında, takımınız CCM proseslerinin zorluklarıyla ilk ve son defa karşılaşmak üzere daha donanımlı bir yapıya sahip olabilecektir.

4- PLM VE DEĞİŞİKLİK -KONFİGÜRASYON YÖNETİMİNİN İLİŞKİSİ

PLM genellikle bir teknoloji gibi tanımlansa da aslında firmaların daha inovatif ve üretken hale gelmesi için birden fazla teknolojiyi (farklı türde yazılımları) uygulama stratejisi olduğunu söylemek daha doğrudur. Bu teknolojiler, imalat sanayinde çalışan firmaların tasarım ve imalat mühendisleri tarafından oluşturulan fikri mülkiyet haklarını elde etmesine, kullanmasına ve bunların üzerine yenilerini inşa etmesine imkân tanır ve tüm bu sayılanlar da bir ürünün kavram aşamasından ömrünün sonuna kadar devam eder.

CAD kullanan mühendislerin ortak şikâyeti tasarımları için ihtiyaç duydukları verileri bulmakta çektikleri güçlüktür. Dosyaların, model resimlerinin arasından doğrusunu bulmak için çok fazla zaman harcamaları gerekir. Bu güçlük tüm işletmeyi etkiler; imalat mühendisleri bu tür verilere dayanarak araçları tasarlar ve imal eder, mühendislik departmanı dışındakiler örneğin finansçılar da belli bir konfigürasyona göre maliyet verilerini hesaplamaya çalıştıklarından benzer sorunlar yaşarlar.

PLM, bu problemin üstesinden gelmek için tasarım mühendislerini, imalat mühendislerini, bakım mühendislerini ve malzemelerden, şartlardan, maliyetlerden, satışlardan ve pazarlamadan sorumlu mühendislik dışı personeli ve departmanları bir araya getirir. PLM, bir çalışanın firmadan ayrılması halinde bilgilerinin geride kalmasını da sağlar.

PLM yazılımı çalışanların ürünlerin nasıl tasarlandığını, inşa edildiğini ve sunulduğunu anlamasına yardım eder. Çoğu kullanıcı ürünle ilgili tüm bilgilere merkezi erişim sağlanmasını ister ve bu sayede daha üretken ve verimli hisseder.

5-SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

Değişim, iş geliştirme sürecinin sürekli bir özelliğidir. Bir proje yürütülürken, başlangıçta oluşturulan proje planında değişiklik yapmak çok doğal bir olaydır. Projede yapılan tüm değişiklikler bir ilerleme göstergesi değildir.

Değişimler düzgün bir şekilde ele alınmadığı takdirde, projenin teslim tarihinde kaymalara, projenin kalitesinin azalmasına ve hatta projenin tamamlanmadan sonlanmasına neden olabilir. Bu nedenle değişimleri kontrol eden bir mekanizmaya ihtiyaç duyulur.

Konfigürasyon yönetimi (CM), geliştirilen bir sistem üzerinde meydana gelen değişikliğin kontrol edilmesi ve belgelenmesi sürecidir. Bu, genel değişim yönetimi yaklaşımının bir parçasıdır. Bir yazılım ortamında CM mutlak bir zorunluluktur. Konfigürasyon yönetiminde; kim, ne, ne zaman ve neden gibi sorular sorularak değişiklikler kontrol edilmeye çalışılır. Etkili konfigürasyon yönetimi, bir proje için aşağıdaki temel yararları sağlıyor:

  1. Karışıklıkları azaltır ve düzeni kurar.
  2. Ürün bütünlüğünü korumak için gerekli faaliyetleri düzenler.
  3. Yaşam döngüsü maliyetlerini azaltır.
  4. İstikrarlı bir çalışma ortamı sağlar.
  5. Gereksinimleri ile uyumlu bir proje geliştirilmesini sağlar.
  6. Standartlara uygunluğu artırır.

Konfigürasyon yönetimi, değişim kontrol programının önemli bir unsuru olmakla birlikte çok yönlü bir disiplindir. Etkili CM programının kurulması için CM fonksiyonlarının ve genel CM sürecinin anlaşılması gerekir.

PLM programları ile ürün ve koleksiyon planlaması yapılır, tasarım ve numune izleme işlemleri yürütülür, ürün geliştirmeleri yapılır, numune teklifleri yönetilir, tedarik ve onay süreçleri işletilir; renk, görüntü, malzeme gibi detaylarda; tasarım, üretim, operasyon, CAD ve tedarik zinciri ortakları katılımı ile gerçek zamanlı olarak herkesin aynı bilgiye erişimi garanti altına alınarak yürütülür, yönetilir ve izlenir.

PLM; ürünün izlenebilirliği açısından da çok önemli katkı sağlar. Tüm üretim sürecindeki izlenebilirlik, yönetimin tüm süreç hakkında farkındalığını arttırdığı gibi tedarik sürecini de hızlandırır. PLM sistemleri, bu anlamda diğer tüm sistemlerle entegre olarak bütünsel bir izlenebilirliği sağlamaya yönelik hareket edebilir.

PLM; kütüphane yönetimi konusunu da ele alan bir platformdur. Sadece artistik özellikleri organize etmekle kalmaz; 2 ve 3 boyutlu CAD verilerinin kalite, fit ve çevrim süresinin azaltılması ve görüntü arşiv yönetimi gibi diğer inisiyatifler için organizasyonunu sağlar. Kütüphane yönetimi, geçmiş verilere kolay erişimi sağladığı gibi geliştirme maliyetleri ve numune harcamaları üzerinde de çok değerli istatistiksel izlenebilirlik sunar.

KAYNAKLAR:

Gebizlioğlu Özvural, Ö. (2001). “Etkin Bir Yazılım Süreç Yönetimi İçin Süreç Yönetim Aracı Seçimi” , CEUR Workshop Proceedings. Ceur-ws.org

Kandemir, M. (2008). “Düzgün Uygulanmış Konfigürasyon Yönetimi 2013 İspanya Hızlı Tren Kazasını Engelleyebilir miydi?”. Demiryolu Mühendisleri Derneği, 48-51.

Koster, S.R. (2009). An evaluation method for Business Process Management products. Master Thesis. University of Twente.

Oğuz, İ. (2008). “Konfigürasyon Yönetimi için CMMI Süreçleri”. https://iffetoguz.files.wordpress.com/2008/08/konfigurasyon_yonetimi_cmii-v1-2.pdf

https://dergipark.org.tr/download/article-file/517086

https://egeplm.ege.edu.tr/tr-3653/urun_yasam_dongusu.html

http://www.informatikplm.com/cozumler/plm