Otomasyon dergisi, Türkiye'nin otomasyon konusundaki ilk ve en köklü dergisidir. 1992 yılında “Türkiye’de Otomasyonsuz Fabrika Kalmasın” sloganıyla yola çıkan dergi, Türkiye endüstrisinin otomasyon konusunda bilgilendirilmesini kendisine misyon edinmiştir. Dünyadaki ve Türkiye'deki gelişmeleri anında okuruna iletmeyi; otomasyon alanında yapılacak yatırımların, doğru ve kârlı olabilmesi için yol gösterici bir rol oynamayı amaçlamıştır.

Pascal Analizi İle EN ISO 13849-1 Uygunluk Doğrulaması

PILZ

Makinelerin kontrol sisteminin emniyet ile ilgili kısımları için yapılan uygulamalar firmaları EN ISO 13849-1 standardı ile tanıştırıyor. Bir emniyet fonksiyonu belirlendikten sonra ihtiyaç duyulan bağlantı kategorisine ve PL seviyesine göre ürünler seçiliyor; böylece emniyet fonksiyonunun bileşenleri bir araya geliyor.

Günümüzde makinelerde meydana gelen kazaların önlenmesi için farkındalığın arttığı ve her geçen gün gerek makine imalatçıları gerekse de son kullanıcılar tarafından konuya daha fazla önem verildiği biliniyor.

Makinelerin kontrol sisteminin emniyet ile ilgili kısımları için yapılan uygulamalar firmaları EN ISO 13849-1 standardı ile tanıştırıyor.

Bir emniyet fonksiyonu belirlendikten sonra ihtiyaç duyulan bağlantı kategorisine ve PL seviyesine göre ürünler seçiliyor; böylece emniyet fonksiyonunun bileşenleri bir araya geliyor. Bir emniyet fonksiyonu sadece bir adet emniyet komponenti kullanılarak icra edilmiyor; en az üç adet komponent bulunuyor. EN ISO 13849-1’ e göre bu üç temel sac ayağı: INPUT-LOJİK-OUTPUT şeklinde sıralanıyor. Bu üç sac ayağının bir araya gelmesi bir emniyet fonksiyonu zinciri oluşturup bu zinciri SRP/CS (safety related part of a control system) olarak tanımlanıyor.

Örneğin;

  • INPUT: Acil Durdurma butonu,
  • LOGIC: Emniyet rölesi veya safety PLC,
  • OUTPUT: Kontaktör veya Frekans konvertörü veya pnömatik tahliye valfi.

Emniyet fonksiyonun bileşenleri bir araya gelip bir SRP/CS oluşturduğunda artık bu devrenin toplam PL’i için nasıl bir yorum yapılabilir? Bir SRP/CS’nin toplam PL değeri elde edilirken bazı parametreler kritik öneme sahiptir.

Bu parametreler:

  • B10d: Elektromekanik komponentler için %10’u tehlikeli biçimde hata verene kadarki anahtarlama sayısı,
  • Kullanılan elektromekanik komponentlerin bir yıllık kullanım frekansı,
  • MTTFd: Tehlikeli arızaya kadarki ortalama süre,
  • PFHd: Saat başına düşen tehlikeli arıza olasılığı,
  • DC: Hata teşhis yeteneği,
  • Bağlantı kategorisi (Cat b,1,2,3,4),
  • CCF: Meydana gelebilecek ortak arızalar.

EN ISO 13849-1’ göre komponentler sahip oldukları bu parametreler ve uygulamada kullanılan bağlantı mimarisiyle kullanım frekansları dikkate alınarak standartda verilen formülasyona göre hesaplanarak toplam PFHd değerine ulaşıyor. Toplam PHFd değeri EN ISO 13849-1’de verilen Tablo 2 – “Performance levels” (PL) referans alınarak ulaşılan sonuç PL değerini veriyor.

Kullanılan bileşenlere bağlı olarak Pilz’in geliştirdiği PAScal Emniyet Hesaplayıcı, tesis veya makinedeki emniyet fonksiyonlarına yönelik elde edilebilir PL (Performans Seviyesi) ve SIL (Emniyet Bütünlüğü Seviyesi) düzeylerini hesaplıyor.

Elde edilen sonuç, EN ISO 13849 standartlarına göre PL / EN/IEC 62061 standartlarına göre SIL düzeylerinde onaylanıyor.

Bir emniyet fonksiyonu sadece bir adet emniyet komponenti kullanılarak icra edilmiyor; en az üç adet komponent bulunuyor. EN ISO 13849-1’e göre bu üç temel sac ayağı: input-lojik-output şeklinde sıralanıyor.

Pascal Emniyet Hesaplayıcı’nın Faydaları;

  • EN ISO 13849-1 standardına uygun emniyet fonksiyonlarının hesaplanması,
  • CE sürecinde teknik dosya içeriğinde bulunan emniyet doğrulaması dokümanını hazırlayabilirsiniz,
  • Büyük projeler, güvenilir ve net bir şekilde yönetilebilir,
  • Şirket ağ bağlantısında bulunan yerel merkezli proje yöneticisi sayesinde ekip işini kolaylıkla ve beraberce yapmak mümkün, l Arama fonksiyonu sayesinde, bileşenler kolaylıkla bulunabilir,
  • Kütüphanede değişiklik yapıldığında otomatik olarak proje güncellenir,
  • 6 dilde raporlama ve navigasyon,
  • TÜV-Süd denetim kurulu onaylı hesaplamalar,
  • Verileriniz gizli kalır (PAScal sisteminizde çalışır), Risk yönetim araçlarından gelen verileri kabul etme seçeneği,
  • Üretici kütüphanesinden (VDMA 66413, Sistema, Excel, PAScal formatı) elde edilen ithalat ve ihracat fonksiyonu sayesinde ürün bağımsızlığı,
  • PAScal, VDMA 66413 kütüphane formatını destekler,
  • Üreticiler arası, verilerin standart hale getirilmiş sunumu,
  • Editör farklı bileşen kitaplıklarının oluşturulmasını ve VDMA 66413 kitaplık biçimi gibi farklı biçimlere aktarılmasını sağlar.

Pascal Emniyet Hesaplayıcı İle Bir Uygulama Nasıl Yapılıyor:

Adım 1: Birinci adım proje veya makinenin genel verilerini kaydediyor.

Adım 2: EN ISO 13849-1 standardına uygun olarak emniyet fonksiyonları oluşturuluyor.

Adım 3: EN ISO 13849-1 standardına uygun olarak emniyet fonksiyonlarını modelleniyor.

Sonraki adım ise kullanılabilir devre şemalarından ayrı ayrı emniyet fonksiyonlarını modellemektir. Kapsamlı kütüphaneler sayesinde bileşenler “Sürükle ve bırak” özelliği ile kolayca kütüphanelerden editör penceresine sürüklenebilir. Emniyet bileşenleri kütüphanesi olan Sistema Library dosyaları “.SLB” uzantısı ile DGUV (Alman Mühendisler Odası) sitesinden indirilip PAScal yazılımına yüklenebiliyor. SRP/CS’nin üç bileşenini sürükle bırak yöntemi ile modellemeniz ile beraber ulaşılan PL seviyesi SRP/CS editör sekmesinden görülebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta şudur ki; bileşenleri sürükleyip bıraktıktan sonra uygulamanızda kullanılan bağlantı mimarisi (Cat b, 1, 2, 3, 4) ve hata teşhis yeteneği değeri %0-99 arasında değerlendirilerek kullanıcı tarafından girilmelidir. Elektromekanik bileşenler için bir yıllık periyotta ki anahtarlama sayısı yine kullanıcı tarafında girilmelidir.

Bileşen çalışma alanına sürüklenip bırakılması ile beraber ürüne ait tüm güvenlik bilgileri SRP/CS editörde beliriyor.

Adım 4: CCF soruları cevaplanıyor. Araç ayrıca CCF’yi (= Ortak Nedenli Arıza) de değerlendiriyor. EN ISO 13849-1’den gelen soru listesi, girişlerle ilgili yapılacak yorumlar hakkında kullanışlı bir kontrol listesi görevi görüyor. CCF editör sekmesi tıklanarak tüm CCF soruları listeleniyor. PL d ve PL e seviyelerine ulaşmak için CCF sorularından 100 puan üzerinden 65 puan toplanması gerekiyor.

Adım 5: Proje arşivleniyor.

Oluşturulan projenin çıktısını word veya pdf dokümanı olarak arşivleyebiliyor.

PAScal Emniyet Hesaplama yazılımıyla makinelerin fonksiyonel emniyet doğrulaması yapılabiliyor.